شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی
1. تاریخچه شرکت:
در سال 1382 و براساس مصوبه شورای عالی اداری، وظایف و ماموریتهای معاونت نیروگاه های سازمان انرژی اتمی ایران به شرکت مادرتخصصی تولید و توسعه انرژی اتمی ایران منتقل شده و شرکت ایجاد شده است. در مهرماه 1383 اساسنامه این شرکت به تصویب هیات وزیران رسید و فعالیتهای اجرایی شرکت آغاز شد.
2. هدف و موضوع فعالیت شرکت:
هدف از تشکیل این شرکت،  ساماندهی و اجرای فعالیت های دولت در زمینه تولید و توسعه برق هسته ای،  راهبری و انجام برخی فعالیت های عملیاتی و کارگزاری سازمان انرژی اتمی ایران در این زمینه و نظارت بر آنها می باشد. موضوع فعالیت این شرکت، مدیریت و نظارت بر سرمایه های شرکت جهت انجام هرگونه فعالیت در راستای تولید و توسعه برق هسته ای ، مدیریت و نظارت بر انجام مطالعات، مکان یابی، طراحی، احداث، تأمین سوخت هسته ای،  بهره برداری ایمن و از کاراندازی نیروگاه های هسته ای و تأسیسات آنها و انجام کلیه معاملات مربوط به برق هسته ای است.
3. ارتباط سازمانی با سازمان انرژی اتمی ایران:
شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران از زیرمجموعه های سازمان انرژی اتمی ایران بوده و به عنوان بازوی سیاست گذاری آن در زمینه توسعه نیروگاههای هسته ای در کشور عمل می نماید.
4. چشم انداز شرکت:
شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران نماد استفاده از فناوری صلح آمیز هسته ای برای تولید برق ایمن و مطمئن به منظور رفع نیاز نسل های آینده به انرژی پاک در راستای توسعه پایدار کشور، سازمانی پویا و توانمند از نظر علمی و فنی و برخوردار از سرمایه های انسانی شایسته، متعهد و توانا است.
5. مأموریت شرکت:
مأموریت شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران عبارت است از توسعه  همه جانبه نیروگاه های هسته ای در تمام مراحل مطالعات امکان سنجی، تعیین ساختگاه، طراحی، ساخت، راه اندازی، بهره برداری و از کاراندازی از منظر کمی، مقبولیت اجتماعی، ایمنی و فناوری.
در این راستا، محورهای اصلی فعالیت شرکت به شرح زیر است :
1.مطالعه و پیشنهاد راهبردها و سیاست های مناسب و برقراری اجماع و همگرایی میان ذینفعان در جهت استفاده مؤثر از فناوری صلح آمیز هسته ای برای تولید برق،
2.توسعه فناوری، توسعه منابع انسانی و نهادینه سازی فرهنگ ایمنی هسته ای،
3.تعامل سازنده و مؤثر با نهادهای بین المللی و منطقه ای برای استفاده از فرصت های علمی و فنی و تبادل تجارب،
4.ساخت و بهره برداری از نیروگاه های هسته ای و خرید و فروش برق تولیدی آنها،
5.تأمین مطمئن سوخت، قطعات و تجهیزات مورد نیاز نیروگاه های هسته ای،
6.ارتباط مؤثر با دانشگاه ها، مراکز تحقیقاتی و منابع داخلی برای ارتقای ظرفیت های کشور در حوزه های مختلف برق هسته ای.
6. شرکت  زیرمجموعه:
شرکت بهره برداری نیروگاه اتمی بوشهر به عنوان شرکت زیرمجموعه شرکت تولید و توسعه انرژی اتمی ایران می باشد.
7. اهداف بلندمدت و برنامه های عملیاتی:
7.1.اهداف بلند مدت شرکت شامل مدیریت و نظارت تولید و توسعه برق هسته ای, مطالعات مکان یابی، امکان سنجی، تعیین و معرفی محل مناسب جهت احداث نیروگاه های هسته ای در سراسر کشور و انجام مطالعات طراحی و احداث 7000 تا 20000 مگاوات نیروگاه  هسته ای در افق بیست ساله.
7.2.طرح های در دست اجرا:
   بهره برداری واحد یکم نیروگاه اتمی بوشهر
   طراحی و ساخت نیروگاه اتمی 360 مگاواتی دارخوین
   طراحی و ساخت نیروگاههای هسته ای جدید
   مطالعات مکان یابی برای احداث نیروگاههای هسته ای جدید با ظرفیت 20000 مگاوات برق
   توسعه ساخت داخل تجهیزات مورد نیاز برای نیروگاههای هسته ای بمنظور بومی سازی
   تربیت نیروی انسانی متخصص و ارتقای سطح کیفیت آموزش در زمینه علوم و فنون هسته ای,
8. مهم ترین پروژه های در دست اقدام
8.1. واحد یکم نیروگاه اتمی بوشهر
 نیم نگاهی به سابقه طرح
- قرارداد احداث نیروگاه اتمی بوشهر با شرکت کرافت ورک یونیون ( KWU)
قرارداد ساخت نیروگاه بوشهر در تاریخ 1354/04/10 بین سازمان انرژی اتمی ایران و شرکت کرافت ورک اونیون آلمان غربی منعقد شد. براساس این قرارداد، شرکت کرافت ورک یونیون موظف شد طراحی، ساخت و نصب یک نیروگاه برق اتمی مشتمل بر دو واحد از نوع آب سبک تحت فشار به قدرت حرارتی هر یک 3765 مگاوات حرارتی با ظرفیت الکتریکی 1293 مگاوات در 18 کیلومتری جنوب غربی شهر بوشهر به‌ صورت کلید در دست به انجام رساند. افزون بر این، پیمانکار در قرارداد جداگانه ای تعهدکرد که سوخت مورد نیاز نیروگاه را برای ده سال اول تأمین کند. این قرارداد برای 30 سال عمر نیروگاه نیز قابل تمدید بوده است. همچنین، استفاده از بخار حاصل از نیروگاه اتمی بوشهر برای راه اندازی دو واحد آب شیرین کن ، هر یک به ظرفیت 100.000 متر مکعب در روز، برای مصارف آشامیدنی، کشاورزی و صنعتی در منطقه بوشهر نیز به عنوان پروژه جانبی مطرح شد. تا سال 1979 بخشی از عملیات ساختمانی واحد اول نیروگاه پایان یافته و قسمتی از تجهیزات برقی و مکانیکی ساخته شده و نصب گردید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شرکت آلمانی از ادامه کار برای ساخت نیروگاه بوشهر سر باز زد.
- قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه اتمی بوشهر با کشور روسیه
پس از تعلیق پروژه نیروگاه اتمی بوشهر توسط شرکت کرافت ورک اونیون در دی  ماه 1358، به دنبال امضای موافقت نامه همکاری های صلح آمیز اتمی مابین دولت جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در مرداد ماه 1371، قرارداد تکمیل واحد اول نیروگاه اتمی بوشهر بین سازمان انرژی اتمی ایران و پیمانکار روس (شرکت ZAES ) وابسته به وزارت انرژی اتمی روسیه در دی ماه 1373 به امضا رسیده و در دی ماه 1374 نافذ شد. الحاقیه شماره یک، با هدف تصحیح و تعیین دقیق مسئولیت های قراردادی بین کارفرما و پیمانکارجدید (شرکت ASE)، در مرداد ماه 1377 تنظیم (در این الحاقیه ، قرارداد به صورت کلید در دست تغییریافت) و به قرارداد اولیه ضمیمه شد.
- گاهشمار مهم ترین وقایع کلیدی طرح
شرح فعالیت
تاریخ انجام
مطالعات انتگراسیون
تا سال 1379
کارهای ساختمانی
1380-1383
ساخت تجهیزات در کارخانجات روسیه
تا سال 1383
شروع انتقال تجهیزات
1383
ورود سوخت اصلی
26 آذر 1386 اولین و آخرین محموله 9 بهمن 1386
انجام تست 35 بار راکتور
خرداد 1388
انجام تست 250 بار
3 آذر 1388
انجام تست 110 بار
16 دی 1388
تست کره فلزی
3 بهمن 1388 آغاز و در 23 بهمن 1388پایان یافت.
شروع تست گرم Hot-Run
15 فروردین 1389
بازرسی مجدد تجهیزات مدار اول، شستشو و سوخت گذاری مجدد
آغاز 8 اسفند 1389 و پایان 24 فروردین 1390
رسیدن توربین نیروگاه به 3000 دور در دقیقه-قدرت نامی
1 شهریور 1390
تولید برق با توان 50 درصد ظرفیت
15 بهمن 1390
رسیدن توان الکتریکی نیروگاه به 950 مگاوات
9اردیبهشت 1391
ورود به مرحله تعمیرات پیشگیرانه برنامه ریزی شده
10اردیبهشت 1391
اتصال به شبکه سراسری برق کشور
17 تیر1391
دستیابی به توان 1000 مگاوات و تداوم اتصال به شبکه
9 شهریور1391
انجام تست ها و استمرار تولید و تحویل برق به شبکه سراسری
از تاریخ 4/4/1392
تحویل موقت نیروگاه به بهره بردار ایرانی
مهر 1392

-
ایمنی هسته ای در نیروگاه اتمی بوشهر
هدف اصلی ایمنی هسته ای محافظت از کارکنان، مردم و محیط زیست از اثرات مخرب مواد رادیواکتیو با ایجاد و حفظ اقدامات دفاعی موثر در تاسیسات هسته ای می باشد. مهمترین روش دستیابی به این مهم پیش بینی تدابیر فنی و سازمانی به منظور:
        کنترل دقیق بر میزان پرتو های رادیواکتیو و رها سازی مواد رادیواکتیو به محیط زیست،
        جلوگیری از وقوع حادثه،
         کاهش عواقب حادثه در صورت بروز، می باشد.
طراحی و ساخت نیروگاه اتمی بوشهر بر اساس ضوابط و مقررات مرکز نظام ایمنی هسته ای کشور، استانداردهای فدراسیون روسیه و همچنین مطابق با الزامات آژانس بین المللی انرژی اتمی انجام پذیرفته است . طبق ضوابط فوق و به منظور دستیابی به هدف اصلی ایمنی، با انجام تحلیل جامع ایمنی از طراحی نیروگاه تمامی منابع پرتو زا و میزان آن در کلیه شرایط بهره برداری شناسایی شده و از مقاوم بودن طراحی صورت گرفته برای مقابله با تمامی حوادث در نظر گرفته شده، اطمینان حاصل گردیده است.
به منظور اطمینان از عملکرد سیستم های ایمنی در شرایط وقوع زلزله، تمامی ساختمان ها، سازه ها و تجهیزات مهم به لحاظ در برابر شتاب حداکثری ساختگاه بوشهر معادل g4/0 طراحی شده اند.
بدنبال حادثه فوکوشیما و نتایج حاصل از ارزیابی های بین المللی، آژانس بین المللی انرژی اتمی و اتحادیه بهره برداران نیروگاه های، برنامه ارزیابی وضعیت ایمنی نیروگاه اتمی بوشهر در مقابل حوادث طبیعی وخیم و تمهیدات جبرانی کوتاه مدت و دراز مدت تدوین و در حال اجراء می باشد.
8.2. نیروگاه اتمی 360 مگاواتی دارخوین
طراحی و احداث نیروگاه اتمی IR-360 دارخوین (آب سبک تحت فشار) با توان الکتریکی 360 مگاوات و با تأکید به حداکثر استفاده از توان فنی مهندسی کشور از اوایل سال 1384 آغاز شد .طراحی مفهومی این طرح ملی از خرداد سال 1384 آغاز و پس از بررسی های لازم در اوایل سال 1385 مورد تأیید قرارگرفت. محل احداث این نیروگاه پس از مطالعات مقدماتی در اردیبهشت سال 1386 ساختگاه دارخوین تعیین شد. هم اکنون اقدامات لازم در تعیین و استخراج داده های مهندسی سایت برای منظورنمودن در طراحی تفصیلی آغازشده است، طراحی تفصیلی این نیروگاه، با هدف تهیه مدارک نهایی طراحی و تعیین مشخصات فنی تجهیزات از مهر سال 1387 آغاز شده است. تأمین تجهیزات مورد نیاز این طرح از اوایل سال 1389 آغاز شده است.
8.3. مکان یابی برای 20000 مگاوات نیروگاه هسته ای
در راستای برنامه  توسعه نیروگاه های هسته ای، در گام نخست، باید قابلیت های مناطق مختلف کشور از نظر شرایط مناسب انتخاب ساختگاه احداث نیروگاه ها مورد مطالعه و بررسی قرارگیرد. در این خصوص، مطالعات انتخاب ساختگاه ها و احداث نیروگاه های هسته ای، پس از انتخاب مشاور در سال 1387 در سال 1390 فاز نخست این پروژه (مطالعات مقدماتی) به پایان رسید که به تعیین ساختگاه های منتخب انجامید. در مرحله بعد، پس از تملک ساختگاه های مورد نظر به انجام مطالعات تفصیلی اقدام خواهد شد.
8.4. بومی سازی تجهیزات نیروگاه های هسته ای
امروزه فناوری جزئی مهم در فعالیت سازمان ها وشرکت ها محسوب می شود به گونه ای که بیشتر سازمان ها استراتژی های توسعه خود را بر اساس فناوری و نوآوری در آن تعریف نموده اند. دستیابی به فناوری های برتر که تضمین کننده کارآیی و بهره وری بالا در سازمان است باعث ایجاد مزیت رقابتی و جایگاهی مناسب برای سازمان در بازار رقابتی می شود. اغلب صنایع فعال در کشورهای درحال توسعه، انتقال فناوری از کشورهای توسعه یافته را به عنوان سیاستی برای توسعه خود مد نظر قرار داده اند. در فرایند بومی سازی، دانشی که به صورت نظری یا عملی در سازمان وجود ندارد از طریق منابع خارجی دارنده آن کسب شده، در سازمان نهادینه شده و سپس بر اساس نیازهای به وجود آمده و الزامات خاص سازمان تغییر می یابد. شرکت دریافت کننده در انتهای فرایند بومی سازی بایستی توانایی نوآوری در دانش کسب شده را داشته باشد. این نوآوری در دو سطح مفهومی و عملی می تواند صورت گیرد. در سطح مفهومی در برگیرنده توسعه مفهومی دانش کسب شده و در سطح عملی شامل تغییرات جزئی در نحوه استفاده از این دانش کسب شده است. به طور خلاصه، بومی سازی فرایندی مستمر است که انتهایی برای آن قابل تصور نیست؛ اما موفقیت نسبی آن را می توان در نوآوری (رادیکالی/ تدریجی) یا (محصول/فرایند) دانست. انتقال فناوری به خودی خود تضمین کننده موفقیت شرکت در بازار رقابتی نمی باشد بلکه این امر در صورتی محقق می شود که این فناوری در شرکت بومی شده و در فعالیت های مختلف زنجیره ارزش شرکت نهادینه شود.
فناوری نیروگاه های هسته ای در تولید برق نیز، مدت هاست که مورد توجه کشور در زمینه تأمین انرژی قرار گرفته است و با توجه به قراردادهای مختلف و نهایت تلاش از سمت گیرنده فناوری، سیاست هایی اتخاذ شده است تا سهم صنعت داخلی در طراحی، ساخت، بهره برداری و نگه داری از نیروگاه های هسته ای افزایش یابد. در راستای این سیاست ها، پروژه بومی سازی فناوری نیروگاه های هسته ای در 4 فاز زیر حال انجام است:
                            1. فاز نیاز سنجی،
                             2. فاز امکان سنجی،
                             3. انجام مطالعات مهندسی و ساخت نمونه های شیر الات،
                              4. انجام مطالعات مهندسی و ساخت نمونه های کابل های کنترل و قدرت.
بومی سازی فناوری فرایندی است که نیازمند همت جدی و استراتژی های تعریف شده مشخص می باشد که ناشی از زمان بر بودن آن است. ارزیابی توانمندی سازندگان داخلی و تعیین سطح آنها، انتخاب دارندگان فناوری خارجی براساس توانمندی های آنها و تناسب آن با توانمندی سازندگان داخلی، استفاده از روش های مناسب انتقال فناوری، توجه به زیرساخت های نهادی و تسهیل کننده مراودات میان طرفین، تنظیم قراردادهای انتقال فناوری و توجه به همه ابعاد درآنها، توجه به منابع انسانی و تأکید بر درونی سازی دانش و فناوری در منابع انسانی از جمله مسائلی است که بایستی در بومی سازی فناوری مورد توجه قرار گیرند.
8.5. تربیت نیروی انسانی مورد نیاز توسعه نیروگاه های هسته ای
برنامه ریزی برای تأمین و تربیت نیروی انسانی با صلاحیت مورد نیاز صنعت هسته ای مستلزم شناخت توانمندی ها، ظرفیت ها و ویژگی های سیستم آموزشی و تحصیلی و نیز شناخت توانمندی های مراکز هسته ای داخل و خارج کشور است. بدین روی هدف این پروژه، ایجاد سیستم نظام مند آموزشی است که با استفاده از تجارب جهانی، الزامات و نیازمندی های مربوط به کارکنان نیروگاه های هسته ای را برآورده سازد.
8.6. تدوین برنامه بیست ساله توسعه نیروگاه های هسته ای
تعیین میزان تولید برق هسته ای یا به بیان دیگر، تعداد واحدهای نیروگاه های اتمی مورد نیاز کشور و اینکه آیا نیازی به این نوع واحدها داریم یا خیر، از موضوع هایی است که همواره مورد پرسش قرار می گیرد؛ هر چند در این خصوص با نگرش های مختلف، نظرات متفاوتی مطرح می شود، ولی بر اساس روش های علمی می توان به این موضوع پرداخت.
این موضوع، مورد توجه قانونگذار نیز قرار گرفته و بر اساس جزء 1 بند "ب" ماده 135 قانون برنامه پنجم توسعه کشور، دولت مکلف شده است، برنامه بیست ساله تولید برق از انرژی هسته ای را تدوین نماید. شرکت مادر تخصصی تولید و توسعه انرژی اتمی ایران نیز به منظور دستیابی به این مهم، با همکاری شرکت توانیر نسبت به تهیه برنامه یادشده در فازهای زیر اقدام نموده است :
                فاز 1: برآورد بار شبکه تا سال 1410،
                فاز 2: سهم بهینه هر یک از نیروگاه ها با توجه به ویژگی های فنی و اقتصادی.
.
امروزه نرم افزار های گوناگونی به منظور برنامه ریزی تولید انرژی الکتریکی تهیه شده و مورد استفاده قرار می گیرند. هدف اصلی این برنامه ها، ارزیابی هزینه های تولید برق و تعیین زمان و نوع واحدهای جدیدی که در دوره مطالعه باید وارد شبکه قدرت شود، می باشد. نرم افزارهای WASP، Message، EFOM، LEAP و ENPEP از جمله نرم افزارهای مورد استفاده در شبیه سازی سیستم های انرژی هستند. در این مطالعه، به منظور توسعه ظرفیت بهینه تولید برق کشور از نرم افزار WASP طراحی شده توسط مؤسسه تحقیقاتی  آرگن و به سفارش آژانس بین المللی انرژی اتمی استفاده شده است.
برخی مفروضات مورد استفاده شامل: دوره 21 ساله مطالعه (1389- 1410)؛ عمر نیروگاه های بخاری 30 سال، گازی 12 سال، سیکل ترکیبی30 سال و اتمی 40 سال؛ در گزینه مبنا، قیمت سوخت گاز طبیعی برابر 800 ریال بر مترمکعب(معادل 8 سنت دلار در سال 1390) و هزینه سوخت نیروگاه اتمی برابر 330 سنت بر میلیون کیلوکالری در نظر گرفته شده است؛ مبنای محاسبه هزینه های نیروگاه های حرارتی بر اساس اطلاعات منتشرشده توسط شرکت توانیر در سال 1384، اعمال ضریب تعدیل و محاسبه هزینه ها بر اساس آن در سال 1390 بوده است.
به منظور پیش بینی پیک نیاز مصرف (کل کشور) در دورة مطالعه، از نرخ رشد اقتصادی بر اساس سند چشم انداز و برنامه پنجم توسعه کشور و نیز قیمت اسمی برق در 5 سال آینده بر اساس برنامه هدفمندسازی یارانه ها استفاده شده است. همچنین، برای تعدیل قیمت ها از شاخص قیمت مصرف کننده استفاده شده و فرض شده که این شاخص سالانه با نرخ 10 درصد افزایش می یابد. بر اساس این مفروضات، پیش بینی برق تقاضا شده در سال1410، به میزان 4/753970گیگاوات ساعت با ضریب بار 31/74 است.
در این مطالعه، سال پایه برای نرخ تنزیل و سال پایه برای نرخ تعدیل 1389، همچنین، نرخ تنزیل نیز 10 درصد درنظر گرفته شده و با توجه به مزیت روش وجوه استهلاکی - روش تعیین استهلاک در طول دوران عمر نیروگاه - از این روش استفاده شده است.
برای تعیین سهم بهینه هر یک از نیروگاه های کاندید، سناریوهای مختلفی در نظر گرفته شده که تفاوت آنها در اطلاعات هزینه سرمایه گذاری (3000، 3500 و 4000 دلار بر کیلووات) و دوره ساخت (7 و 9 سال) نیروگاه های هسته ای، هزینه سرمایه گذاری (حرارتی گازی پایه 439، بخاری 938، گازی پیک 494 و سیکل ترکیبی 770 دلار بر کیلوات یا حرارتی گازی پایه 734، بخاری 1324، گازی پیک 826 و سیکل ترکیبی 1070 دلار بر کیلوات) و قیمت گاز (800 ریال بر مترمکعب یا 2/21 سنت بر متر مکعب) مورد استفاده در نیروگاه های حرارتی است.
یافته های این مطالعه نشان می دهد که در حالت پایه (نرخ رشد GDP 8 درصد، قیمت گاز طبیعی 800 ریال بر متر مکعب و هزینه سرمایه گذاری نیروگاه های اتمی 3500 دلار بر کیلووات)، ظرفیت انتخابی برای نیروگاه اتمی 5070 مگاوات است (پیک بار نهایی در حالت مرجع برابر 122659 مگاوات). در حالتی که مبنای محاسبه گاز طبیعی بر اساس بازار جهانی باشد (2/21 سنت بر متر مکعب)، همان طور که محاسبات سوخت نیروگاه های اتمی این گونه است، مقدار 8112 مگاوات نیروگاه اتمی در دوره مورد بررسی انتخاب می شود. در نتیجه، از نظر اقتصاد ملی تصمیم گیری به عمل آمده برای احداث حدود 8112 مگاوات نیروگاه اتمی در دوره بیست ساله توسعه سیستم تولید نیروگاهی منتهی به سال 1410به خوبی می تواند در محدوده توجیه پذیری قرار گیرد.
-آدرس دفتر مرکزی:
محل دفتر مرکزی شرکت واقع در تهران – خیابان آفریقا – کوچه تندیس – پلاک 8 صندوق پستی: 1486/14395