• ارسال به دوستان
نام ارسال کننده :  
ایمیل ارسال کننده:
نام دریافت کننده :
ایمیل دریافت کننده :  
موضوع ایمیل :
کد تصویری :
 

اخبار

13:26:25 - 1398/8/25 شنبهگزارش کامل کنفرانس خبری گام چهارم کاهش تعهدات هسته ای کشور؛
کمالوندی: جمهوری اسلامی همواره به تعهداتش پایبند بوده است
.

کنفرانس خبری گام چهارم کاهش تعهدات هسته ای کشور در برجام روز شنبه 18 آبان ماه با حضور بهروز کمالوندی، معاون امور بین الملل، حقوقی و مجلس و سخنگوی سازمان انرژی اتمی و جمعی از خبرنگاران رسانه های جمعی کشور در محل مجتمع هسته ای شهید علیمحمدی فردو برگزار شد.

کمالوندی ضمن بزرگداشت یاد معاون فقید سازمان انرژی اتمی، دکتر محمد احمدیان با اشاره به اجرای گام چهارم کشورمان در فعال سازی و تزریق گاز UF6 به ماشین های سانتریفیوژ در حال چرخش در فردو اظهار داشت: هم اکنون ماشین ها فعال هستند و شروع به دادن محصول کرده اند. از آژانس بین المللی انرژی اتمی برای ابتدای کار و انتهای رسیدن به محصول دعوت شده تا مراحل را ملاحظه کنند. این مسئله جزء وظایف پادمانی ماست که پیش از اینکه در هر حوزه ای اقدامی بشود، گزارش کنیم. از اجرای کار نمونه گیری شده است و فردا کارشناسان آژانس این نمونه را می بینند و نهایتاً راستی آزمایی و گزارش می کنند. این گزارش در آژانس مطرح خواهد شد.

سخنگوی سازمان انرژی اتمی به تشریح گام های اتخاذ شده کشورمان پرداخت و گفت: زمانی که آمریکا از برجام خارج شد، جمهوری اسلامی ایران تصمیم گرفت به اعضای باقیمانده برجام فرصتی بدهد تا خلائی که در نتیجه خروج آمریکا و تحریم های یکجانبه ایجاد شده بود، به نحوی پر کنند. آنها فعالیت های مختلفی را پذیرفتند. به آنها فرصت داده شد تا این فعالیت ها را اجرایی کنند. یکسال هم با صبر استراتژیک خویشتنداری کردیم. در این مدت بحث های زیادی مطرح شد. اروپایی ها سیستم Spv و اینستکس را مطرح کردند. در نهایت هیچکدام تاکنون عملیاتی نشده اند. در این مرحله از 6 ماه پیش گام هایی را شروع کردیم. سه گام برداشته شد و روز گذشته گام چهارم هم عملیاتی شد. گام اول بر اساس بندهای 56 الی 60 مربوط به تعهد ذخیره ها بود که بر مبنای آن پذیرفته بودیم بیشتر از 300 کیلو ذخائر نداشته باشیم. این تعهد را لغو کردیم. همینطور در خصوص آب سنگین که مقرر شده بود مازاد بر 130 تن را به بازارهای بین المللی عرضه کنیم. گفتیم این تعهد را قبول نداریم. منتظر ماندیم، اتفاقی نیفتاد. گام دوم را برداشتیم. در این گام سقف 67/3 را در غنی سازی کنار گذاشتیم.

این اقدامات بر اساس دستورات شورای عالی امنیت ملی که در راس آن ریاست محترم جمهوری قرار دارد، انجام شده است. این تصمیمات در یک فرآیند طولانی اتخاذ می شود. شخص تصمیم نمی گیرد. بلکه اطلاعات داده می شود، جلسات مختلفی برگزار می شود، مشورت های فنی، سیاسی و حقوقی انجام می شود. بعد به یک جمع بندی می رسند و اقدامات و تدابیری اتخاذ می شود.

وی افزود: در گام دوم سقف 67/3 درصد را در غنی سازی کنار گذاشتیم و گفتیم جمهوری اسلامی خودش را متعهد به این موضوع نمی داند و غنی سازی را در هر سطحی که نیاز داشته باشد، انجام می دهد. همچنین در ارتباط با راکتور آب سنگین خنداب اعلام کردیم اگر سریعاً اقداماتی از سوی طرف های مقابل انجام نشود، احتمال بازگشت به نوع قبلی آن وجود دارد. آنها بر اساس بندهای 14 و 15 برجام وظیفه داشتند به بازسازی و مدرن سازی راکتور خنداب کمک کنند و تجهیزات لازم را بدهند. در سند رسمی که به همین منظور به امضاء رسیده بود آنها تعهد کردند تجهیزات و امکانات لازم را بدهند و حتی کمک مالی کنند. در این زمینه هم تعلل داشتند. ما در گزارشات مختلف گفتیم اگرچه طرف ما در اینجا چین است و این کشور تلاش خوبی کرده است، اما هر از چندگاهی آمریکایی ها چین و کشورهایی که می خواهند در این زمینه کار کنند را تحت فشار می گذارند. در این مورد به گونه ای عمل کردیم که هر زمانی لازم باشد بتوانیم به نوع قبلی برگردیم. دو ماه گذشت و هیچ خبری نشد.

کمالوندی ادامه داد: در گام سوم ما بندهای 32 تا 43 را که در ارتباط با تحقیق و توسعه هستند، کنار گذاشتیم. درست است در اینجا محدودیت های زمانی داشتیم، اما این محدودیت ها بر اساس یک برنامه ایده آل بود تا زمان کافی برای توسعه ماشین های پیشرفته داشته باشیم. به نحوی که در این قضیه عجله نکنیم. ولی وقتی طرف مقابل وظایف خودش را در این زمینه انجام نداد، مقرر شد به سرعت انواع ماشین های پیشرفته را مورد استفاده قرار بدهیم. علی القاعده تولید ماشین های پیشرفته را در مرحله تحقیق و توسعه جمع آوری نمی کنند. وقتی تولید بدست می آید آن را با پسماند مخلوط می کنند. گفتیم این تولید را مخلوط نمی کنیم و با توجه به کنار گذاشتن سقف 300 کیلو ذخائر، آن را به ذخائرمان اضافه می کنیم.

وی تصریح کرد: در حال حاضر روی 15 ماشین پیشرفته کار می کنیم. اگر چه ماشین های IR6 و IR8 و IR9 با ظرفیتی بسیار بالا بسیار مهم هستند اما ماشین هایی هم بینابین اینها داریم که می توان گفت فرعی این ماشین هاست. این مورد اخیر به دو گونه کریتیکال و ساب کریتیکال تقسیم می شوند. ماشین های ساب کریتیکال نوع پیشرفته ماشین های کریتیکال هستند. عمده انواع ماشین های پیشرفته، کریتیکال هستند و نوع ساب کریتیکال تفاوت ها و مزایایی به لحاظ فنی دارند.این ماشین ها را به سرعت می توان تولید کرد و بکار گرفت. حساسیت ماشین های پیشرفته را ندارد و می تواند به ظرفیت تولید کمک کند. با همین هدف این نوع ماشین ها را آزمایش می کنیم و روی کار می آوریم.

کمالوندی به تشریح اقدامات گام چهارم پرداخت وگفت: گام چهارم عملاً باید در 15 آبان اتفاق می افتاد. ریاست محترم جمهوری آغاز اجرای این گام را به سازمان انرژی اتمی دستور دادند و جناب آقای دکتر صالحی، معاون محترم رییس جمهور و رییس سازمان متعاقباً به زیر مجموعه صنعت هسته ای منعکس نمود. همانطور که انتظار می رفت، متخصصین و دانشمندان بسیار ورزیده ای که مایه افتخار کشور هستند، کاری که بطور معمول در چند روز طول می کشید، در یک روز انجام دادند. در اینجا مواد هسته ای وجود نداشت. قرار بود تا 15 سال در اینجا غنی سازی صورت نگیرد و مواد هسته ای وجود نداشته باشد. 4 سال از برجام گذشته باید 11 سال دیگر صبر می کردیم.

سخنگوی سازمان انرژی اتمی گفت: عملیاتی نمودن گام چهارم با انتقال یک سیلندر حاوی دو تن UF6 یا هگزافلوراید اورانیوم از مجتمع شهید احمدی روشن نطنز به مجتمع شهید علیمحمدی فردو آغاز شد. علی القاعده UF6 باید از اصفهان می آمد اما دو دلیل داشت که اینکار را نکردیم. یکی اینکه به لحاظ جغرافیایی خیلی نزدیک بود و چند ساعت صرفه جویی در زمان ایجاد می شد. دلیل دیگر خود پسمان ها بود که به حدی رسیده می توانیم استفاده کنیم. این امر پیام خودش را دارد. وقتی تولید از اورانیوم طبیعی 7 در هزار است، در جزئیات این عدد خیلی پایین تر است یعنی 4/. یا 2/. می تواند باشد. می توان گفت یک نوع کار غنی سازی روی اینها از غنی سازی روی مواد طبیعی، پیشرفته تر و بهتر است. پسماند هایی سال ها گوشه ای افتاده بود و جمع شده بود. بهینه کردیم و الان 25 تن از این مواد را داریم. 2 تن آن را فقط به فردو منتقل کردیم. مابقی آن هم می تواند برای فردو مورد استفاده قرار گیرد.

وی با اشاره به اقداماتی از جمله بررسی ماشین ها، رسیدن آنها به دور اسمی، کنترل شیرها و والوها، کنترل اتوماسیون، HMI تجهیزات کنترلی، پسیواسیون و کنترل سیستم جمع آوری قبل از گازدهی به زنجیره ها گفت: پس از این مرحله جداسازی محصول انجام می شود. پس از آن پایدارسازی زنجیره صورت می گیرد. همه این مراحل نیز تحت نظز آژانس انجام می شود.

کمالوندی با بیان اینکه تعدادی از بندهای برجام را کنار گذاشتیم، به بند 44 این توافق اشاره کرد و گفت: فردو باید به یک مرکز بین المللی فیزیک هسته ای تبدیل می شد. ما از بخش مثبت آن استفاده کردیم و منتظر نماندیم. در طول سال های گذشته مرکز ملی خلاء را در فردو دایر کردیم که کار عظیمی است. شیرهای خلاء باید آزمایش و استاندارد سازی شوند و ما چنین مرکزی را در کشور نداشتیم. مرکز کنترل و استانداردسازی مواد را ایجاد کردیم که کاربردی است و نظیر آن را در کشومان نداریم. اخیراً هم مرکز تولید ایزوتوپ های پایدار به روش های غیر سانتریفیوژی را راه اندازی کردیم. در کل سه کار مهم در حوزه فیزیک هسته ای انجام می دهیم. فردو دو بال دارد. سانتریفیوژها در یک بال آن قرار دارند. سانتریفیوژهای بال دیگر جمع آوری شده است. اگر قرار باشد ماشین هایی در این فضا نصب کنیم احتمالاً دیگر IR1 نیست و می تواند ماشین های پیشرفته باشد. اگر بخواهیم ماشین های پیشرفته نصب کنیم، نصف راه را رفته ایم. یعنی جمع آوری ماشین های قبلی به ما کمک می کند در زمان صرفه جویی کنیم. درست است جناب رییس جمهور گازدهی 1044 ماشین سانتریفیوژ را اعلام کردند اما قرار نیست به دو آبشار از کل ماشین ها که دو مجموعه 174 تایی می شوند، گاز تزریق کنیم. اینها مخصوص تولید ایزوتوپ های پایدار هستند.

وی افزود: یکی از امتیازاتی که هنگام مذاکرات برجام گرفته شد، همین تولید ایزوتوپ های پایدار است. این فناوری بسیار پیشرفته در اختیار کشور های محدودی ست. تولید ایزوتوپ های پایدار در فردو به روش سانتریفیوژی که ارزان ترین روش است، انجام می شود. روش های دیگری هم هست. اشاره کردم مرکزی در فردو برای این کار در دست احداث است که روش های دیگر را دنبال می کند. اما روش سانتریفیوژی از این جهت مهم است که این عنصر عنصری سبک است. ما بخصوص در حوزه تلوریوم و زنون این کار را انجام می دهیم. نسبت به اورانیوم که عنصر سنگینی است، وقتی روش جداسازی از طریق گریز از مرکز است، کار سخت تری است. یعنی محاسبات پیچیده تری می خواهد. امروز می توانم بگویم با گزارشاتی که در طول چند سال گرفتیم، جمهوری اسلامی ایران در جداسازی عناصر سبک که ارزشمند است، در جایگاه بسیار خوبی قرار دارد.

سخنگوی سازمان انرژی اتمی ضمن قدردانی از همکاری خوب روسیه در زمینه ایزوتوپ های پایدار، گفت: به لحاظ زمانی در این 4 سال مسیری بسیار طولانی را طی کردیم و در وضعیت بسیار خوبی قرار داریم. فردو به تدریج به حداکثر ظرفیت خودش خواهد رسید و با توجه به اینکه انواع و اقسام ماشین های سانتریفیوژ های جدید، چه آبشارهای شاهد IR2m، IR4 و IR6 که سه آبشار 10 تایی، 20 تایی و 30 تایی نصب شده را در نطنز داریم که هر یک ظرفیت هایی دارند و وقتی روی هم می گذاریم، 8600 سو ظرفیت غنی سازی داریم. با آمدن فردو به این چرخه حدوداً به 9500 سو ظرفیت می رسیم. با این اوصاف نسبت به قبل برجام فاصله زیادی نداریم. با توجه به اینکه قبل برجام حدود 11000 سو ظرفیت داشتیم، شاید نزدیک به 90 درصد ظرفیت قبل برجام می رسیم. زمان حداقل از نظر فنی نه تنها به ضرر ما نیست بلکه به نفع ماست. ذخائرمان افزایش می یابد، ماشین های جدید تست می شوند. این صنعت حداکثر استفاده را از این فرصت می برد.

وی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی همواره به تعهداتش پایبند بوده است، گفت: 17 گزارش پی در پی و مثبت آژانس این امر را تایید می کند. جمهوری اسلامی بنا نداشته تعهداتش را انجام ندهد اما با توجه به اینکه توازن تعهدات بهم ریخته بود، مرحله به مرحله تعهداتش را کاهش داد تا توازن برقرار شود. همواره گفته ایم تعهدات خودتان را انجام بدهید تا تعادل برقرار شود. برجام یک معامله و داد و ستد بوده است. چیزهایی دادیم و چیزهایی گرفتیم. داده ها مشخص است ولی گرفته هایمان را باید محقق می کردند. به استثنای حدود یکسال و نیم اولیه عملاً با تغییر در هیات حاکمه آمریکا مشکلاتی پیش آمد که منتهی به خروج آمریکا از این توافق شد. گفتیم تا زمانی که شما نمی توانید تصمیم بگیرید، از تعهداتمان کم می کنیم تا توازن برقرار شود. این کار را کردیم تا به گام چهارم رسیدیم. امیدوار هستم به گام های دیگر نیاز نباشد و طرف مقابل به خودش بیاید و کارهایی که باید انجام دهد را در دستور کار قرار دهند. اینها بحث هایی است که وارد حوزه سیاسی می شود.

معاون امور بین الملل، حقوقی و مجلس سازمان انرژی اتمی تصریح کرد: در حوزه فنی هنگام مذاکرات سازمان انرژی اتمی تلاش کرد تعهدات فنی برای صنعت هسته ای کشور مشکل ساز نباشد. بهر حال این صنعت با هزینه زیاد، جانفشانی شهدای هسته ای و تلاش ارزشمند جوانان این مرزو بوم بدست آمده است. حدود 14000نیرویی که در این صنعت کار می کنند بخش عمده آن دانشمندانی در سطح دنیا هستند. با این نگاه وارد مذاکرات شدیم که اگر محدودیت هایی را پذیرفتیم که مقداری کار کند بشود، نوعی باشد که به دستاوردها صدمه ای وارد نکند. امروز ملاحظه می کنید وقتی تصمیم به بازگشت می شود، به سرعت اقدامات لازم انجام می شود. این نشان می دهد که صنعت هسته ای ما صنعتی شاداب و سرپا است.

وی در خصوص بتن ریزی نیروگاه شماره 2 بوشهر گفت: کسی که در این زمینه اطلاع دارد می داند رسیدن به مرحله بتن ریزی به معنی انجام حداقل دو سال کار است. این غیر از مذاکرات است که 2-1 سال زمان می برد. از زمانی که قرارداد اجرایی می شود حداقل دو سال زمان می برد یک نیروگاه به مرحله بتن ریزی برسد. علیرغم فشارها و با وجود اینکه آمریکا نمی خواهد اینکار اتفاق بیفتد و بوشهر را تحریم کرد، نظام ایمنی هسته ای که مثل آتش نشانی است را تحریم کرد و حتی شرکت تولید رادیوداروهای تشخیص و درمان سرطان ها را مورد تحریم قرار داد، این کار که در زمان خودش انجام می شود، پیام خوبی را منعکس می کند. در این زمینه قدم های خوبی برداشته شده است. تا 1404 این نیروگاه به شبکه برق سراسری متصل می شود. دو سال بعد از آن نیروگاه سوم به مرحله بهره برداری می رسد. یعنی الان که نیروگاه شماره 2 بتن ریزی می شود، فاز ابتدایی و صفر نیروگاه شماره 3 کلید می خورد.

کمالوندی در خصوص مشکلات بوجود آمده از سوی بازرس آژانس هنگام ورود به مجتمع هسته ای نطنز گفت: در این باره مسائلی پیش آمد که منتهی شد به اینکه اجازه ورود این شخص را به سایت نطنز ندهیم و اعتبار نامه او را لغو کنیم. توضیحات مربوطه طی یادداشتی به آژانس اعلام شد. اتفاقی که افتاد به این صورت بود که سیستم آلارم و کنترلی نشان داد که بازرس مذکور یا آغشته به مواد است و یا موادی همراه اوست. بارها این مسئله کنترل شد. گزارشی به آژانس دادیم. آقای غریب آبادی، سفیر و نماینده دائم ایران نزد سازمان های بین المللی در شورای حکام مطرح کردند، اعضاء هم متقاعد شدند. به استثنای آمریکا، رژیم صهیونیستی و احتمالاً یکی دو کشور حوزه خلیج فارس بقیه متوجه شدند. در این ارتباط یک گزارش جامع، منطقی و مستدل تهیه شد که اسناد آن هم موجود است و اگر لازم باشد ارائه می کنیم.

وی افزود: عده ای خواستند سوء استفاده کنند و بگویند جمهوری اسلامی ایران قائل به مصونیت بازرسان نیست. این در حالی است که ما گزارشی جامع و کاملاً حقوقی به آژانس دادیم. بخشی را برای آژانس توضیح دادیم و گفتیم که از چه روش هایی استفاده شده و چرا می گوییم هر دو سه روش یک حرف را ثابت کرده است. استدلال هایی که در گزارش آوردیم مواردی نظیر نکات زیر را در بر می گیرد:

-           بر اساس موافقت نامه پادمانی بخصوص ماده 21 بخش 6 مصونیت محدودیتی دارد و برای استفاده های شخصی نیست.

-           ماده 23 بخش 7 موافقت نامه پادمان می گوید فقط مصونیت به منظور انجام ماموریت است و مطلق و نامحدود نیست. که هر اتفاقی افتاد بگویند مصونیت داریم. اگر چه ما به مصونیت احترام گذاشتیم، ولی اقداماتی که انجام دادیم در راستای توجه به این مواد است. چون این مواد حقوق کشورها را در برابر اختیارات آژانس می گوید و نمی توان فقط وظایف کشور را گفت و به وظایف آژانس و مامور توجهی نکرد.

-           در ماده 26 بخش 8 آمده که از مصونیت ها نباید سوء استفاده بشود.

-           در ماده 6 بخش 22 در مورد ضرورت همکاری آژانس با کشوری که عضو است آمده که باید همکاری کنند. ما گفتیم این موضوع نیاز به تحقیقات بیشتر دارد. آژانس هم اعلام کرد آمادگی کمک در این زمینه را دارد. آنها در قبال یادداشت ما یادداشتی مبنی بر اعلام آمادگی برای همکاری به ما دادند

-           یا بر اساس 1/الف ماده 12 منشور یا اساسنامه آژانس و ماده 4 جی یا سی موافقت نامه CSA که آژانس در مقابل اجرای قواعد ایمنی و سلامت HSC موظف است همه تدابیر را هم خودش و هم بازرسانش رعایت کنند. یعنی اگر تردیدی برای آلودگی وجود دارد که می تواند برای ایمنی افراد و تاسیسات مشکلی ایجاد کند، کشور عضو حق دارد جلوگیری کند و از او بخواهد رعایت کند. بهر حال جمهوری اسلامی ایران به دلیل تجربیات تلخی که در خرابکاری های صورت گرفته در حوزه های مختلف از جمله هسته ای دارد، سیستم کنترلی امنیتی بسیار قوی را ایجاد نموده است که اجازه نمی دهد اتفاقی بیفتد. این کنترل ها صورت می گیرد تا اتفاقی برای این صنعت که بسیار مهم است نیفتد.

سوال: با نصب ماشین های جدید چقدر به ظرفیت سوهایی که قرار است تولید شود و به ظرفیت غنی سازی کشورمان اضافه خواهد شد. شما فرمودید الان تقریباً به 80 تا 90 درصد قبل از برجام رسیده ایم. چقدر فاصله داریم با آنچه مقام معظم رهبری مد نظرشان است. یعنی 190 هزار سو برای اقداماتی که در آینده می شود انجام داد.

کمالوندی: در ارتباط با دستوری که مقام معظم رهبری دادند این موضوع حتی به قبل از برجام برمی گردد. ایشان فرمودند در پایان محدودیت ها، جمهوری اسلامی ایران باید به کف مورد نظر که 190 هزار سو است، برسد. بنده در جلسات مختلف هم توضیح دادم. در جلسه شورای عالی امنیت ملی، اعضاء هیأت نظارت هم حضور داشتند. جناب آقای دکتر صالحی هم تشریف داشتند. برنامه ای توسط متخصصین ما اجرا شد که آنجا به ما اطمینان دادند 252 هزار سو حداقل برای ما 100 درصد ممکن است؛ با همین برنامه های فعلی که داریم. ما سعی کردیم با سناریویی بدبینانه ببینیم.  که مطمن باشیم 100 در صد قابل تحقق است. چون امر رهبری است و نباید در آن تردیدی نیم درصدی هم باشد.

آنجا در 252 هزار سو برنامه ای که ارائه دادند، گفتند 100 درصد قابل حصول است اما تا 1 میلیون سو هم بسته به پیشرفت در دیگر ماشین های سانتریفیوژ می تواند افزایش یابد. حالا خوشبختانه یا متأسفانه در گام سوم فرصتی ایجاد شد که یک مقدار کار ماشین های جدید را سرعت دهیم و می توانیم الان بگوییم از این فرصت استفاده خوبی شده است. اینکه تا چه اندازه به سمت 1 میلیون سو می رویم بسته به نوع جواب دادن ماشین ها در آینده است.

 فرض کنید همین الان  با این ماشین هایی که داریم (که تقریبا یک چنین چیزی غیر ممکن است) پیشرفت زیادی نداشته باشیم و جواب  آزمایشات روی ماشین ها مثبت نباشد(که اینطور نخواهد بود)، می توانیم روی 250 هزار سو حساب کنیم. این در مورد فرمایش مقام معظم رهبری.

اینکه الان در چه وضعیتی هستیم؛ اشاره کردم خدمتتان که دکتر صالحی با محاسبه ماشین های پیشرفته جدید گفتند جمعاً حدود 8600 سو است . پیش بینی ما این است با ماشین هایی که به فردو اضافه شده است حدود 9500 سو می شود. این را که می گوییم ممکن است 100 تا 200 سو کم یا زیاد باشد؛ اضافه باشد؛ که حدود87 تا 90 درصد ظرفیت غنی سازی قبل می شود.

منتها الان درست است که داریم ذخایر را انباشت می کنیم و بالای 500 کیلو ذخایر داریم و این مقادیر روزبروز افزایش پیدا می کند. اما  نکته مهم این است که اینها را باید به سوخت نیروگاهی تبدیل کنیم. سوخت راکتور تهران که سوخت  20 درصد است برای چند سال داریم؛  اما میزانش آنقدر نیست که بگوییم می خواهیم انباشت زیادی داشته باشیم. برای سوخت نیروگاهی ما مسیر خوبی رفته ایم  بخش عمده راه را رفته ایم. نیاز به تکامل تکنولوژی دارد؛ زمانی که تکنولوژی ما به آن حد تکاملش برسد این ذخایر مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت.

بنابراین همزمان با افزایش ذخایر باید به لحاظ تکنولوژی هم در تولید سوخت نیروگاهی خوب جلو برویم. در برنامه ده ساله ای که پیش بینی شده است، امسال اگر سال چهارمش را داریم طی می کنیم حداقل نصف راه را رفته ایم. در چند سال آینده می توانیم بگوییم ما تولید کننده سوخت نیروگاهی هم خواهیم بود. سوخت نیروگاهی پیچیده تر از سوخت راکتور تحقیقاتی است. بنابراین ظرفیتمان افزایش پیدا کرده به حدود 9500 سو رسیده است. در عین حال ذخایرمان هم جمع آوری می شود. کار روی تکنولوژی مورد نیاز برای تبدیل ذخایر جمع آوری شده به سوخت نیروگاهی، به خوبی پیش می رود.  ان شاءلله در آینده خبرهای خوبی در این موضوع خواهیم داشت.

سوال: جمهوری اسلامی در گام های کاهش تعهدات خود 4 گام فنی برداشت. به نظر می رسد بخش فنی برجام تمام شده یا رو به اتمام است. این شاید گام آخر فنی ایران باشد. این را تأیید می کنید یا خیر. گام پنجم ایران در چه سیاقی خواهد بود.

کمالوندی: گام آخر که نیست. می توانیم گام های دیگری هم داشته باشیم. بالاخره 4 گام برداشته ایم اما حتماً گام های مختلفی وجود دارد که مسؤولین جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند. ما در حوزه های فنی گام هایی داریم. اما گام ها فقط در مسایل فنی نیست. بگذارید خوشبینانه نگاه کنیم. امیدواریم طرف مقابل زودتر به خودش بیاید. اگر به کشورهای مختلف مراجعه کنید. به همین کشورهای غربی و حتی تندترین هایشان در جلسات خصوصی می گویند حق با شماست ولی بعد عذر و بهانه های غیرقابل قبول می آورند. اجازه دهید یک مقدار به آینده نگاه کنیم اگر چه باز هم کارهای فنی هست. کارهایی که می توانیم ایجاد کنیم. همانطور که ریاست محترم جمهوری گفتند همه اینها با هدف این نیست که به طرف مقابل فشار بیاورد. بلکه با این هدف است که آنها را متقاعد کند که برگردند به آنچه که تعهد کرده اند. اگر برگردند، برای همه این گام ها می شود فکری کرد.

فعلاً هم گام چهارم را شروع کرده ایم. به قول معروف چو فردا شود فکر فردا کنیم. اگر خاطرتان باشد در مورد همین گام چهارم هم شما اگر تا  سه یا چهار روز قبل از من می پرسیدید نمی دانستم قرار است در این گام چه اقدامی انجام شود. البته پیشنهاداتی ارائه شده است و ما لیست مطولی از پیشنهادات داریم.  یک بار هم عرض کردم خود سازمان تا خروج از NpT  را هم مطرح کرده بود و بعد یک نامه دادیم و گفتیم NPT  به ما ربط ندارد. ولی بقیه پیشنهادهای ما که حداقل 15 پیشنهاد می شوند، سر جای خودش است. اگر بخواهیم مرحله بندی کنیم موارد زیاد است. هدف ما این نیست که از الان فکر گام بعدی را بکنیم. باید به این فکر باشیم که طرف متقاعد شود. ما الان به وضعیتی رسیده ایم که صنعت هسته ای محدودیت هایی که پذیرفته بود را کنار گذاشته و کار خودش را انجام می دهد .

مشکل، مشکل ما در صنعت هسته ای نیست، مشکل  کشور است که باید حل شود. اما اینجا مسؤولین سازمان و متخصصین آماده هستند اگر در سطح عالی کشور تصمیمی گرفته می شود آن را به نحو احسن و با سرعت خوبی  ان شاءلله اجرا کنند.

سوال: خودتان هم به نسل های پیشرفته سانتریفیوژها اشاره کردید؛ اولاً اینکه چقدر الان از این ظرفیت 1044 سانتریفیوژ استفاده می شود. چندتایشان کار می کنند و چقدر طول می کشد که به حداکثر ظرفیت خودشان برسند. دوماً برنامه ای برای جابجایی سانتریفیوژهای پیشرفته با ماشین های IR1 که اینجا هستند، دارید.

کمالوندی: در مورد سؤال دوم یک برنامه کلاً داریم؛ کما اینکه در برجام هم اعلام کردیم که IR1 را کنار بگذاریم. IR1  ماشین خوبی است. اما در زمان خودش یعنی زمانی که شروع کردیم. چون این ماشین را ما تولید نکردیم و به آن مسلط نبودیم. ضمن اینکه اشکالات خودش را داشته است. در هلند که تولید شده از آن استفاده نکردند بعداً سر از پاکستان درآورده است. آنها هم یک سری مشکلات با آن داشته اند؛  بعد به ایران آمده است. به هر حال آن را راه انداخته اند و از آن استفاده کرده اند؛ همین باعث شده تجربیاتی بگیریم و الان با ماشین های سانتریفیوژ های جدید با اطمینان  بالایی می توانیم بگوییم می توانیم ماشین های جدیدی تولید کنیم. اگر بخواهیم مثال بزنیم مثل این است که شما هواپیما می سازید، جت ساخته اید. اما الان این هنوز ابعادش کوچک است اما کسی که به ایرودینامیک مسلط باشد طبیعتاً می تواند بعداً مدل های بزرگ تر را بسازد. بلندمدت ماشین های ما، ماشین های IR1 نخواهد بود. در فردو یا در هر جای دیگر خواهد بود.  اینکه چه زمانی این ماشین ها بروند مستقر شوند به مسایل فنی و مسایل سیاسی بستگی دارد.

مسایل فنی می گوید فعلاً باید تحقیقات را ادامه دهیم. مسایل سیاسی هم به جای خودش هست. اما اینکه ظرفیت چقدر است. دو تا از این آبشارها مختص ایزوتوپ پایدار بوده است؛ این ایزوتوپ پایدار بسیار ارزشمند است به دلیل اینکه روش جداسازی عناصر سبک است. این توانمندی در اختیار همه کشورهای دنیا نیست. حتی کشورهایی که غنی سازی دارند همه  به این امر مسلط نیستند. امتیازی بود که در آن موقع به ایران دادند. حالا که ایران ماشین هایش را جمع می کند و در فردو غنی سازی نمی کند می تواند در آن ایزوتوپ پایدار (با کمک روسیه) تولید کند. خوشبختانه در این زمینه هم پیشرفت خوبی کرده ایم.

الان اگر از متخصصان ما بپرسید این دو تا در اینجا باشد یا ما به اینها گاز تزریق کنیم و یا اورانیوم ما می گوییم حتی اگر شده شما سه آبشار بردارید و ایزوتوپ پایدار تولید کنید، ارزشش بیشتر از این است که به آن اورانیوم تزریق کنید. ولی اینکه به ظرفیتی که عرض کردم بخواهیم برسیم فرآیندی دارد که باید طی شود که به حداکثر ظرفیت برسیم. یک سری کارهای فنی باید انجام شود که دارد به سرعت انجام می شود. اما آنچه می توانیم به صورت کلی بگوییم در سطح کشور ظرفیتی بود که اشاره کردم 9500 سو ظرفیتی است که کشور الان در اختیار دارد

  سوال: بعد از ماجرایی که در تورقوزآباد اتفاق افتاد اخیراً دوباره امریکایی ها همان ادعاها را در ارتباط با رژیم صهیونیستی تکرار کردند. اتفاقی که اخیرا داشت می افتاد در نطنز  ورود مشکوک بازرس آژانس بود. آیا این احتمال وجود دارد که در قضیه تورقوزآباد هم عوامل رژیم صهیونیستی  تعمداً اقدام به آلوده کردن محیط کرده باشند؟

کمالوندی: کسی که بلا سرش می آید استاد می شود. یا کسانی که زیاد مریض می شوند یک چیزهایی را یاد می گیرند و می توانند برای دیگران هم فلان قرص را تجویز کنند.  ما بلاهای زیادی سرمان آمده است نمونه هایی از آن شهادت 5 شهید عزیز از بهترین های این سازمان بوده اند. 4 نفر از اینها از دانشمندان درجه یک کشور بودند. الان پسر شهید علیمحمدی هم جزو همکارانمان است و در خدمتشان هستیم. این بلاهایی است که سر کشور ما آمده است. انواع و اقسام خرابکاری ها اتفاق می افتد. با یک کشور معمولی خیلی فرق داریم. وقتی می خواهیم با آژانس صحبت کنیم می گوییم ما مثل کشورهای دیگر نیستیم. دشمنان قَدری داریم که اینها کمر بسته اند که ایران را زمین بزنند که تا بحال الحمدالله تیرهایشان به سنگ خورده و ان شاءلله بعداً هم به سنگ خواهد خورد.

مسئله تورقوزآباد آلودگی در سطح انحراف هسته ای نیست. این آلودگی می تواند در هر جایی باشد و هر احتمالی می شود داد. خود موضوع  اینقدر موضوع مهمی نیست. اما مشکلی که هست این است که دشمن سعی می کند از هر چیز کوچکی استفاده کند و بزرگنمایی کند. واقعا مسأله مهمی نیست. مسأله کوچکی است که کاملاً قابل حل است و حل خواهد شد. مشروط به اینکه فضاسازی های سیاسی ایجاد نشود. به صورت فنی به موضوع نگاه کنند. اطلاعات فنی وقتی به صورت مشخص و جدول است و همیشه جواب خودش را می دهد.اما ما فرض را همیشه به بدترین وضعیت می گذاریم

البته من سایت های زیادی در دنیا رفته ام . در دنیا دو موضوع را خیلی جدی می گیرند هم امنیت و هم ایمنی. اصطلاحا می گویند 3S یعنی safeguard که همان پادمان است، امنیت security  و  ایمنی  safety

می گویند این سه در واقع شاخص کنترل ها هستند. در هر سایت هسته ای طبیعتاً به دلیل حساسیتی که دارد کنترل های زیادی صورت می گیرد. اما ما بنا به تجربیاتی که داریم بسیاری چیزها را یاد گرفته ایم. مثلاً در گزارش هایی که با همکاری آژانس انجام می شود، یک چیزی دارند که اصطلاحاً می گویند Good practice و این اصطلاح در کار "اوزارت" در بررسی بوشهر آمده بود. یعنی اگر شما کار خوبی انجام می دهید به بقیه هم می گویند انجام دهند. یک کاری را اگر درست انجام نداده باشید می گویند recommendation  یعنی توصیه. کار Good practice ما که به دیگران توصیه شده است، این بوده است که ما قبل از اینکه تجهیزات را نصب کنیم، می بریم یک جا قرنطینه می کنیم. هیچ کشوری این کار را نمی کند و آژانس به دیگر کشورها هم توصیه کرده که خوب است این کار را بکنند. و اینکه عرض کردم در این قضیه حکیم و استاد می شویم. این مربوط به انواع اقسام بلاهایی است که سر ما آمده است.

به دلیل همین، کنترل های ما کنترل های خوبی است. حالا تورقوزآباد سایت معمولی است و سایت ما نیست؛ متعلق به بخش خصوصی است. می تواند هر اتفاقی آنجا بیفتد. اما در سایت های ما کنترل خوب است و علت اینکه از ورود این خانم جلوگیری شد همین بود که مشکوک بود به اینکه می تواند موادی همراهش باشد. از حقوق پادمانی ما استفاده شد. هم اجازه ندادند وارد شود و هم اعتبارنامه اش لغو شد. قبل از اینکه مأموریتش انجام شود به آژانس برگشت.

گزارشی هم که ما دادیم ؛اینطور که بنده از آقای غریب آبادی شنیدم. آمدند نزد آقای غریب آبادی و گفتند گزارش شما خیلی خوب، مستند و روشنگر بود. همه موارد حقوقی، امنیتی و پادمانی دیده شده بود. به لحاظ حقوقی هیچ ایرادی به کار ما نمی شود گرفت. امریکایی ها و اسراییلی ها سعی کردند یک سر و صداهایی ایجاد کنند که اتفاقاً به ضررشان تمام شد. باعث شد ما توضیح بیشتری بدهیم به صورت علنی و مکاتباتی انجام داده بودیم. نمی خواستیم برای بی اعتباری آژانس این موضوع را علنی کنیم. اما همین باعث شد در جلسه شورای حکام اطلاعات بیشتری در این زمینه بدهیم و همه متوجه شدند که چه اتفاقی افتاده است.

سوال: یکی از دستاوردهای برجام همکاری های هسته ای بود که ما در حوزه بین المللی داشتیم؛ چقدر احتمال می دهید که با این 4 گامی که برداشته ایم و احتمالاً شاید گام پنجم هم در راه باشد. این همکاری های بین المللی تحت الشعاع قرار بگیرد و طرف های مقابل هم بخواهند به تلافی اقدام های ایران شاید به سمت شورای امنیت نروند اما یک تعلل هایی در همکاری های بین المللی داشته باشیم. از جمله همین راکتور آب سنگین اراک که شما فرمودید ما تهدید کرده ایم که اگر همکاری های خوبی صورت نگیرد بازطراحی را معکوس می کنیم؟

کمالوندی : بازطراحی اراک در حوزه بین المللی تعریف نشده است. جزو وظایفی است که در آژانس در بخش ضمیمه 3 دارند. در آژانس لیست مطولی از همکاری های بین المللی وجود دارد.  ما چند سمینار داشتیم و در قالب این سمینارها چند توافق انجام شد. ایجاد مرکز ایمنی در منطقه با مرکزیت ایران یکی از موضوعات بود که خوب دارد پیش می رود. اروپا حدود 20 میلیون دلار سرمایه گذاری کرد . همکاری در زمینه ایمنی و امنیت حقوق هسته ای، موضوعات گداخت و ... کارهای خوبی انجام شد. رفت و آمد خوبی بین متخصصین دو طرف بوده است. تلقی من این است که اروپایی ها به این دلیل که در مسأله تعهدات خودشان بدهکار هستند، در جایگاهی نیستند که بگویند این تعهد را لغو کنند. البته اینها وقتی به حوزه هایی می رسد که ما نیاز به یک سری تجهیزات داریم، به یک سری موانعی بر می خوریم از جمله مثلاً شرکتی است که آن شرکت حاضر نیست همکاری کند. از این جور موانع داریم. اما موانعی که از روی اراده آنها باشد به خصوص در این چند کاری که شروع کرده ایم، نیست. استرس تست نیروگاه بوشهر، مرکز ایمنی که بسیار مهم است و آنها خودشان قرار شده تجهیزاتش را تأمین کنند. اعتباراتش را هم اختصاص داده اند. مناقصه اش را با شرکت اروپایی که بوده برقرار کرده و قراردادهایش را بسته اند. کار به خوبی پیش می رود. در اروپا حداقل به مانعی نخورده ایم ولی مسیر، مسیری  کند است می تواند خیلی سریعتر از اینها باشد. یعنی وقتی لیست را جلو می گذارند کار می تواند روان تر باشد. کار با کندی پیش می رود به این علت که باید اینها بروند از چند شرکت اجاره بگیرند. معمولاً شرکت هایی هستند که از تحریم های امریکا می ترسند. با این وجود کار دارد تا اندازه ای انجام می شود.

سوال: شما و مسؤولین وزارت خارجه فرمودید هدف از برداشتن این گام ها و کاهش تعهدات این است که طرف مقابل را به تعهداتشان برگردانیم اما نه تنها این اتفاق نیفتاده است بلکه اظهارات و واکنش هایی که مقامات اروپایی داشته اند در مورد گام چهارم حاکی از این است که  ایران دارد گامی جدی برای خروج از برجام را برمی دارد. به نظر می رسد مسیر مسیر خروج ایران است با این رویکرد که اروپایی ها به سمت اجرای برجام بازنگشته اند، اقدامی که باعث شود ایران به برجام برگردد. دورنمای شما حداقل برای پایان سال چیست آیا ما مجدداً تحریم ها و ارجاع ایران به شورای امنیت را از طرف اروپایی ها خواهیم داشت؟ یا اینکه نه، اروپایی ها همچنان در این روند کج دار و مریز با ما همراه خواهند بود؟

کمالوندی: اروپایی ها در جایگاه و شرایطی نیستند که موضوع را به شورای امنیت ببرند. ببرند که چه شود؟ به هر حال تعهدات خودشان را انجام ندادند نمی شود بدهکار، یک باره خود را در جایگاه طلبکار نشان دهد. البته این موضوعات سیاسی است که در سطوح بالای کشور مطرح می شود؛ حتی تلقی من این نیست که تنها وزارت امور خارجه در این زمینه تصمیم می گیرد.  چون در جلسات کارشناسی که ما شرکت می کنیم گزارشات در سطوح بالا مطرح می شوند. آنجاست که تصمیم گرفته می شود چه کاری باید انجام شود. اگر خاطرتان باشد فعلاً یک سال صبر کرده اند و هیچ اقدامی نکرده اند. برخی ها شاید بگویند همین الان از برجام خارج شوید.  وقتی در کشوری تصمیم گرفته می شود، بر اساس یک سری حقایق، وقایع، تجربیات و مشورت ها صورت می گیرد. نتیجه ای که بیرون می آید در واقع نتیجه حساب شده یک برنامه است. آنچه که مشخص است بعد از یک سال صبر استراتژیک تصمیم بر این است که قدم هایی برداشته شود.

طبیعاً هر قدر به سمت اجرای اینها می روید، بخش های مهمی از برجام را اجرا نمی کنید. ممکن است به جایی برسید که پوسته برجام را حفظ  کنید. کما اینکه تعهدات آنها هم انجام نمی شود. خوب تعهدات ما هم انجام نمی شود. توافقی است که دو طرف انجام نمی دهند. خوب اسمش را چه می توانید بگذارید. مثل زن و شوهری است که مدت هاست با هم حرف نمی زنند و شما سراغ طلاقشان را بگیرد و بگویید کی طلاق می گیرند.

وضعیت اینطور است. آن طرف تعهدات خودش را انجام نمی دهد و این طرف هم تعهداتش را مرحله به مرحله کم می کند. به نظر من اقدامات حساب شده ای بوده است . آنها اگر می خواهند ما تعهداتمان را اجرا کنیم، باید تغییری در وضعیتشان بدهند. به نظر می رسد برخی مثل رژیم صهیونیستی تا اندازه ای امریکای امروز و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس از اول هم برجام را نمی خواستند. الان هم آنها بیشتر عجله دارند که برجام جمع شود. در جمهوری اسلامی ایران هم همانطور که آقای عراقچی اشاره کردند اصل بر برجام نیست که به هر دلیلی حفظ شود؛ اصل بر منافع کشور است.

اگر منافع کشور این باشد که برجام را کنار بگذارید فردا بگویند برجام را رها کنید. تا آنجایی که من در جریان هستم اینها بر اساس محاسبات و برنامه ریزی هایی است که انجام شده است. برخی مواقع در مقالاتی که می خوانیم یکی می گوید کم است یا یکی می گوید زیاد است. به هر حال برآیند یک سری محاسبات و تصیمات در سطوح بالا است. یعنی اینطور نیست که سازمان یا وزارت خارجه به تنهایی یا با هم تصمیم بگیریم و بگوییم اینجایش ایراد دارد. برآیند تصمیم کل کشور است.

سوال: شما و در واقع مسؤولین جمهوری اسلامی از ابتدای برداشتن گام های کاهش تعهدات گفته اید این اقدامات قابل برگشت است. آقای صالحی در مصاحبه اخیرشان گفتند که بخشی از این اقدامات قابل برگشت نیست. می توانید بفرمایید چند درصد از این اقدامات قابل برگشت نیست و واکنش اروپایی ها و طرفداران برجام از این موضوع چه خواهد بود و توقعتان از طرف مقابل چیست؟

کمالوندی: اینکه دکتر صالحی گفتند بخشی از حقایق این است که وقتی بخواهید برگردید عقب اگر تلقی آن طرف این است که مثلا شما زنجیره 30 تایی ماشین IR6 را آزمایش کردید و یک سری اطلاعات دارید، بخواهید آن را پاک کنید و از ذهنتان هم بیرون ببرید، نمی شود. این جنس کارها است. بقیه موارد این است که اگر طرف مقابل جدی باشد می شود برگشت و راجع به آنها صحبت کرد. آنها خودشان می دانند کدام می شود و کدام نمی شود. از یک جهت اینها که در حوزه تحقیق و توسعه است مثلاً زنجیره 30 ماشین که دارد کار می کند و 6 ماه دیگر بخواهید برگردانید، نمی شود این دانش را از ذهن متخصصین پاک کرد و بگوییم این دانش را دیگر ندارند. به همین دلیل است که اگر می خواهند و اینقدر مهم است که در این زمینه دانش ما کندتر تکامل پیدا کند، باید زودتر کار خودشان را انجام دهند.

سوال: در فرآیند بازدید از فردو بخش ایزوتوپ های پایدار که علناً در حال تحقیق و توسعه است را مشاهده کردیم. همانطور که جنابعالی فرمودید این تکنولوژی بسیار مهم و حیاتی است که در بخش های پزشکی و صنعت و کشاوزی و  بخش های دیگر کاربرد دارد . ما چه وقت از حوزه تحقیق  ایزوتوپ های پایدار خارج خواهیم شد با پیش بینی که شما دارید و به محصول خواهیم رسید.

کمالوندی: این کار سه مرحله داشته است که 2 مرحله اش تمام شده است . در مرحله نوشتن قرارداد هستیم که بتوانیم کار راه اندازی زنجیره ها را برای تولید شروع کنیم. فکر می کنم در هفته گذشته از روسیه متخصصینی آمده بودند یعنی بحث های کارشناسی اش صورت گرفته است .

فکر می کنم در چند هفته آینده یا حدود یک تا یک ماه و نیم دیگر ما قراردادش را ببندیم.  به مجرد اینکه قرارداد که تجاری است، بسته شد، وارد فاز عملیاتی می شویم. ممکن است آرایش زنجیره تغییر کند. ماشین چیزی اضافه و یا چیزی از آن کم شود. که اینها همه مستلزم این است که این قرارداد بسته شود. علی القاعده باید در 2 تا 3 ماه آینده وارد این فاز بشویم. می توانم بگویم حدود 3 تا 3 سال و نیم است این کار را شروع کرده ایم. در این مدت با تبادل هیأت های مختلف و بازدید هایی که انجام شده، در وضعیتی هستیم که می توانیم بگوییم که حتی بدون روس ها هم می توانیم ادامه دهیم

در حالیکه حتما ترجیحمان این است که با کشور روسیه به چند دلیل همکاری داشته باشیم؛  دلیل اول اینکه  تا بحال همکاری خوبی با ما داشته است. نه فقط در ایزوتوپ پایدار، بلکه در بحث های نیروگاهی و بلکه در حمایت از ایران در حقوق حقه خودش در برجام و مسایل دیگر. حتما باید به دلیل همکاری خوب آنها این همکاری را داشته باشیم. دوم به دلیل اینکه اینها نسبت به ما خیلی جلوتر هستند. تجربیات گرانبهایی دارند حدود 150 نوع ایزوتوپ پایدار تولید می کنند. ما قرار است 11 نوع تولید داشته باشیم.

کشوری که همه ایزوتوپ های پایدار دنیا را تولید می کند حتماً  باید شما کنار خودتان داشته باشید. ما در نتیجه کار در کنار اینها است که می توانیم بگوییم، خودمان تنها هم می توانیم جلو برویم. قطعاً اگر با اینها جلو برویم، با سرعت بالایی می توانیم برویم و نتایج بهتری هم به دنبال دارد.

یک سری بحث های حقوقی و اقتصادی و ... دارد. بالاخره این بحث ها هم باید طی شود. شما بروکراسی و اینطور چیزها را هم دارید. وقتی می خواهید بودجه اش را تأمین کنید، زمان می برد. ولی به تدریج ان شاءلله وارد فاز تولید خواهیم شد.

سوال: در ارتباط با راکتور اراک، هفته گذشته هیأتی انگلیسی به تهران آمده بود و گفت و گوهایی انجام شده بود. همکاری های چین و روسیه در ارتباط با بازسازی راکتور اراک چگونه است؟  گفتید در گام دوم شرایط اگر مطلوب نباشد به شرایط قبلی بازمی گردیم.  فکر می کنید این اتفاق بیفتد.

کمالوندی: ما در اجلاس عمومی هم که در آژانس بود با کشورهای اتحادیه اروپا و چینی ها و کشورهای مختلف ملاقات داشتیم. آنجا مطلب را مطرح کردیم مبنی بر اینکه لازم است سرعت اقدامات بیشتر شود. سنگ اندازی هایی می کردند. چینی ها الان یک مقدار بهتر شدند. خوب آمریکایی ها سنگ اندازی هایی هایی می کنند. آمریکایی ها، حداقل تیمی که قبلاً بودند، همکاری بسیار خوبی داشتند. بعد که آمریکایی ها از برجام بیرون آمدند به بقیه هم می گویند شما کمک نکنید. اولش ویورهایی داشتند که می آمدند می گفتند بازطراحی می تواند از تحریم های ما معاف شود. حتی در قطعنامه 2231شورای امنیت بر فرض اینکه کل برجام به هم بخورد پیش بینی شده بازطراحی تغییر نکند. به این علت که به نفع دو طرف است . آنها از پلوتونیوم زیاد راکتور قبلی می ترسیدند ما هم از اینکه یک راکتور جدید داشته باشیم که امکانات بهتری داشته باشد، استقبال می کردیم. در یک مقطعی آنها شروع کردند. اخیرا ویور هایی هم گذاشته اند. به چینی ها هم گفتیم نباید به دنبال ویورهای امریکا باشند. چون می خواهید قرارداد ببندید مثلاً 6 ماه تا یک سال است ویور آن 90 روز است. نمی توان منتظر آمریکا بود که چنین تصمیمی بگیرد. به سیاست انگلیسی ها کار ندارم؛ آمدن انگلیسی ها یکطرف، شخصی که آمده به اسم آقای گرایمز حداقل در مسایل فنی نسبتاً خوب کار می کند. رضایتی نسبی بین همکاران ما وجود دارد. اخیراً هم آمدند و مشترکاً بازدیدی داشتند مذاکراتی هم با همکاران ما داشتند. تیم ما هم دو سه روز دیگر چین می رود. مدام در حال رفت و آمد هستند. بحث های فنی مطرح می شود.

 این قرارداد در واقع مثل قراردادهای دیگر قراردادی تیپ نیست. بگوییم یک قراردادی می بندیم می دهیم دست آنها و کلید در دست تحویل می گیریم. ما از ابتدا گفتیم باید طراحی را خودمان انجام دهیم، شما بازبینی کنید. بعد که بازبینی شد طراحی تفصیلی دوباره همین طور. تجهیزات آنچه را ما می توانیم بسازیم می سازیم و شما نظارت داشته باشید. به همین دلیل قراردادهای کوچک می خواهد. تا به حال جلو رفته ایم. الان مرحله ای هستیم که یک مقدار قراردادها مهم تر و بلندمدت تر است. مذاکراتی که انجام شده زمینه اش برای بستن قراردادهای بلندمدت ایجاد شده است. امیدواریم بزودی این خبر را بدهیم که قراردادها هم بسته شد.

در واقع می توان گفت قراردادهای ساخت و نصب نهایی شده است. خرید هم همچنان در برنامه هست. البته ممکن است شرکت اروپایی در زمینه فروش تردید داشته باشد. باید هر دو را همزمان در نظر گرفت . هم خرید و هم ساخت. در صورتی که طرف مقابل نخواهد بفروشد. اگر چه بر اساس سند رسمی این کشورها پذیرفتند. فرمایش مقام معظم رهبری بود که اینها باید متعهد بشوند. تعهدی بالاتر از این نیست که وزیر خارجه  هر یک از این کشورها رسماً پذیرفتند. از سه کشور اروپایی، دقیقاً یادم نمی آید، حداقل دو کشور گفتند ما تجهیزات عرضه می کنیم. آمریکا گفت در زمینه بازبینی های فنی کمک می کند. هر کشوری در یک حوزه ای اعلام آمادگی کرد. آمریکا همه اینها را یک جورهایی تحت فشار قرار می دهد. چین تا بحال همکاری کرده است اگر چه یک جاهایی گلایه داشتیم و یک مقدار کند شده بودند. سر جمع دارد همکاری می کند. امیدواریم بتوانیم بگوییم قراردادهای مهم بلندمدت که دیگر در مرحله نهایی است، ان شاءلله بزودی بسته شود.

سوال: اصرار بر این است که ایران با شروع کار در فردو یک قدم به سلاح هسته ای نزدیک شده است این در حالی  است که روسیه اعلام کرده برنامه هسته ای ایران شفاف ترین برنامه در کل دنیاست. نظر شما چیست؟

کمالوندی : خیلی واضح است. حرف رژیم صهیونیستی را که شاید یک زمانی یک عده ای قبول داشتند، الان باید بپذیرند جز دروغ و اتهامات بی اساس چیزی نبوده است. از زمانی که در شورای امنیت شروع کرد و یک نقاشی را نشان داد که بر اساس آن ایران 5 درصد تا بمب فاصله دارد. به قول دکتر ظریف چوپان دروغ گو شده است. در این قضیه دارد دروغ های مختلفی می گوید. بزرگترینش این است که جمهوری اسلامی ایران به دنبال سلاح هسته ای است. با توجه به تجربیات دیپلماتیک می گویم به لحاظ موازنه قدرت در منطقه، ایران نیازی به داشتن سلاح ندارد.

زمانی می تواند یک کشور در این زمینه اقدام کند که به داشتن آن فکر کند. از نظر استراتژیک ایران نیاز ندارد. از نظر ایدئولوژیک که فتوای مقام معظم رهبری بوده است. به لحاظ حقوقی هیچ کشوری به اندازه ایران مورد نظارت آژانس نیست. هیچ کشوری به اندازه ایران اینقدر بازرسی نمی شود. توانایی هسته ای و توانایی این تکنولوژی فاخر و ارزشمند را جمهوری اسلامی ایران دارد. مثل این است که کسی دستش چاقوی میوه خوری باشد و بگویند که او می خواهد با این چاقو یک نفر را بکشد.

یک ظرفیتی است که در اختیارش است و قرار نیست که آن را کنار بگذارد. انتظار هم نیست که رژیم صهیونیستی حرف هایش را عوض کند. از این حرف ها باز هم خواهد زد. دارد سعی می کند که توجه دنیا را منحرف کند. مگر خودشان صدها کلاهک اتمی ندارند. این همه جنایت انجام می دهند. به نظر من حرف زیبایی زد دکتر غریب آبادی زمانی که بیانیه ای علیه ایران را در شورای حکام خواندند ایشان گفت بهتر است سفیر رژیم صهیونیستی قبل از اینکه وارد شود، اول دستش که به خون فلسطینی ها آلوده شده را بشوید. بعد حرف بزند. فکر می کنم در سطح دنیا باید چهره کریه رژیم صهیونیستی را افشاء کنیم. 16 تا 17 گزارشی که آمده از یک طرف برای جمهوری اسلامی ایران اعتبار ایجاد کرده و از طرفی زیر ادعای آنها را خالی کرده است.

با وجود این 16 تا 17 گزارش همه چیز شفاف است و دیگر حرف هایشان اساس ندارد.  جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده که حاضر است این نظارت ها را همیشه داشته باشد. این نیست که برای دوره ای داشته باشد. برای اینکه کار خلاف انجام نمی دهد. هم به لحاظ استراتژیک، ایدئولوژیک و حقوقی هر رقم که حساب کنید نه به  نفعش است که به دنبال سلاح باشد و نه به دنبال آن است. اینها هم یک سری اداعاهایی است که این رژیم دارد برای اینکه خودش و  چهره کریه اش را پنهان کند.  

سوال: بخشی که در بحث همکاری های علمی در فرمایشاتتان داشتید بحث گزینه ایتر برای اتحادیه اروپا بود.  با توجه به سنگ اندازی هایی که امریکا داشته این پروژه در چه سطحی است؟

کمالوندی: پروژه ایتر یکی از موضوعات همکاری های بین المللی ضمیمه 3 بود. ما به اتفاق دکتر صالحی و یک گروه از این پروژه در جنوب فرانسه بازدید کردیم. پروژه ای است که واقعاً برای بشریت لازم است. به این علت که بشر نیاز به انرژی دارد. انرژی های  فسیلی و بعد انرژی هسته ای قطعاً رو به پایان است. بهترین پیش بینی ها می گوید در 120 سال آینده نه انرژی فسیلی باقی می ماند و نه هسته ای. اما انرژی که منبع اصلی اش  عناصر داخل اقیانوس است، هزاران سال برای انسان می تواند انرژی تولید کند و بسیار پاک است و در همین حال نمی شود به عنوان سلاح استفاده کرد، انرژی گداخت است.

شعار هم در ایتر این است؛ اتفاقی که در خورشید می افتد را می خواهیم به زمین بیاوریم. این پروژه؛ پروژه ای است که بشر می تواند به احتمال زیاد به نتیجه برسد. کار یک کشور و حتی اتحادیه اروپا هم نیست. می خواهم بگویم به تنهایی نمی توانند. اتحادیه اروپا با 8 کشور دارند این کار را انجام می دهند. امریکا، روسیه، چین ، ژاپن، کره و هند به اضافه اتحادیه اروپا. و صدها و دهها میلیارد دلار سرمایه گذاری شده است. هدف این است که سال 2050 برسند به اولین نیروگاه 500 مگاواتی گداخت و بعد از آن بتوانند اینها را تولید کنند. آن نیروگاه هم آزمایشی است. ممکن است ده سالی نیروگاه کار کند بعد به دنبال ساخت صنعتی بروند.

امکاناتی که آنجا هست در حد عالی است. مگنت های بزرگ و ... در همان بازدید هم اعلام کردیم. آقای بیگوت رییس ایتر به ایران آمد. بعداً هم قراردادی با ایتر بستیم که ایران در بخش تشخیصی بتواند کمک کند. مثلاً برای ساخت تجهیزاتی که برای کنترل بکار می رود. و آنجا هم بازدیدی که از امکانات ما کرده بودند، پذیرفته بودند که این ظرفیت در نیروهای متخصص ما وجود دارد. کما اینکه گزارشی که اتحادیه اروپا و آژانس مشترکاً تهیه کرده بودند مبنی بر اینکه در ایران تناقضی وجود دارد بطوری که از طرفی نیروهای بسیار ورزیده ای دارند و از سویی تجهیزاتی قدیمی دارند. خوب این نیروهای ورزیده اگر تجهیزات خوب در اختیارشان باشد می توانند به بشریت کمک کنند. برای پیشرفت پروژه ای که امکان استفاده غیر صلح آمیز از آن نیست. فقط تکنولوژی خالص است. این خود یکی از دلایلی است که می گوییم امریکایی ها با تکنولوژی در ایران مخالفند اینکه می گویند ممکن است بمب داشته باشیم. بی خود می گویند. اینجا دیگر بمبی در کار نیست. اگر کسی بخواهد از این پروژه برای مقاصد غیرصلح آمیز استفاده کند،  شدنی نیست. اینجا جمهوری اسلامی ایران می خواست تنها کمک کند. این فقط به نفع ایران نبود. به نفع جام جهانی و بشریت هم بود.

بحث عضویت ایران یک دوره هم در شورای ایتر مطرح شد؛ یعنی همه پذیرفتند و بعد فرستادند به پایتخت هایشان و درست همزمان شد با انتخابات امریکا و امریکایی ها نگه داشتند و در آخر هم مخالفت کردند. البته این مخالفتشان را هیچ وقت علنی نگفتند. توصیه ام این است که اصحاب رسانه در دنیا با صدای بلند مخالفت خود با این سیاست را اعلام کنند برای اینکه این خلاف مصلحت جامعه بشریت است. نیروهای متخصص مثل  نیروی انسانی بازویی نیست که بگویید به وفور همه جا هست. ممکن است 200 نفر در ایران در فرانسه 400 نفر و در جای دیگر 50 نفر باشد. وقتی اینها کنار هم قرار می گیرند، می توانند پروژه ای بین المللی را تکمیل و کمک کنند. فقط به نفع ایران نیست. این یکی از تعهدات آنها بود که ایران عضویت در ایتر را هم داشته باشد هم به تجربیات ایتر کمک کند و هم از تجربیات ایتر استفاده کند.

البته یک مقداری در خصوص گداخت در ظرفیت های کوچکتر در فرانسه صحبت هایی داشته ایم و توافقاتی انجام دادیم.  بازدید هایی هم انجام شده که از این ظرفیت می توان استفاده کرد. از امکانات اروپا استفاده کردیم. حالا اروپایی ها در جاهایی درها را در حوزه گداخت باز گذاشته اند. از آن طرف که امریکایی ها بسته اند 3 تا 4 هیأت داشته ایم که به اروپا رفته اند و آنها متقابلاً به ایران آمده اند.

زمینه همکاری باز است. این پروژه (پروژه ایتر) بین المللی و بسیار بزرگ است. الان دانشمندان ایرانی در ناسا کم نیستند و دانشمندان ایرانی اگر در ایتر هم باشند، به ایتر کمک می کنند. امیدوار هستیم فشار جامعه جهانی باعث بشود فضایی که به ضرر جامعه بین المللی بسته شده است باز شود. نه به نفع ما بلکه به نفع جامعه بین المللی .

سوال: تحلیلی وجود دارد که گفته می شود ایران سطح غنی سازی اش را در 5 درصد نگه داشته تا مذاکرات ادامه پیدا کند. این هم برای اروپایی ها خیلی مهم است و خط قرمزشان همان 20 درصد است. از طرفی برخی منابع امریکایی و اسرائیلی ادعا می کنند که حجم غنی سازی در ایران به جایی رسیده است که زمان گریز هسته ای اش را می تواند کاهش دهد. اروپایی ها هم فشار می آورند که جلوی همین 5 درصد غنی سازی را هم باید گرفت؟

کمالوندی: این ادعاها از طرف امریکا و رژیم صهیونیستی است. این مبنایی نیست. آنچه مبنا است گزارشات آژانس است که می آید و می بینند. کافر همه را به کیش خود پندارد. او فکر می کند وقتی این توانایی را دارد حالا که می توانم چرا بمب تولید نکنم. ولی از این حرف ها در هر جا زده شود شاخصی برای ارزیابی و راستی آزمایی نیست. خیلی مشخص است. شفافیت هر کشوری با ورود آژانس و بازرسی هایی که انجام شده است، مشخص می شود. اینها محاسبات خودشان است و در ذهن بیمار خودشان محاسبه می کنند. بر این اساس که ایران چقدر با بمب فاصله دارد. پس باید 5 درصد هم تولید نکند. اینکه چه درصدی باشد دستوری است که به سازمان داده شده است. خوشبختانه سازمان این امکان را دارد که 5 درصد 20 درصد 60 درصد و هر درصدی را تولید کند. فعلاً بر مبنای نیاز و دستوری که به ما داده شده داریم 5 درصد تولید می کنیم. اینها محاسباتی است که خودشان دارند. این حرف ها خیلی تکراری شده است. ما خیلی نباید به این حرف ها پاسخ دهیم. این حرف ها را باز هم خواهند زد منتها مبانی ندارد. رژیمی این ادعا را دارد که خود عضو NPT نیست و آن را نپذیرفته است. در جایگاهی نیست که این حرف ها را بزند. سلاح هسته ای هم دارد، با این وجود ایران را مورد نکوهش قرار می دهد.

منبع خبر : دیپلماسی عمومی و اطلاع رسانی
بيشتر
نسخه قابل چاپ