چكيده  یکی از محصولات ناشی از شکافت هسته‌ای، Cs137 است و به دلیل گسیل پرتو گامای پرانرژی همراه با فروپاشی و نیمه‌عمر طولانی، یکی از مهم‌ترین هسته‌های پرتوزای محیطی به شمار می‌رود که می‌تواند با ورود به چرخه‌ی غذایی، سلامت انسان را در معرض خطر جدی قرار دهد. پتاسیم نیز یکی از عناصر ضروری برای رشد و نمو گیاهان است که دارای شعاع هیدراته‌ی مشابه با سزیم است و در نتیجه این دو عنصر ممکن است در خاک و گیاه رفتار مشابهی داشته باشند. در این پژوهش به منظور بررسی رابطه‌ی بین پتاسیم و سزیم در خاک و گیاه، و بررسی توانمندی جذب سزیم در گیاهان، آزمایش گلدانی در قالب طرح فاکتوریل بر پایه‌ی بلوک کامل تصادفی با دو گیاه سیب‌‌زمینی اکبری (Solanum Tuberosum) و ذرت دندان اسبی (Zea mays L. var. indentata) در سه سطح Cs133 (°، 17 و mg/kg 34 در خاک از منبع نیترات سزیم)، سه سطح پتاسیم (°، 5/22 و mg/kg 45 در خاک از منبع سولفات پتاسیم)، حاوی kg 6 خاک در هر گلدان با سه تکرار صورت گرفت. نتایج نشان داد که اثر نوع گیاه و تیمارهای سزیم و پتاسیم بر محتوای سزیم گیاه، معنی‌دار هستند (01/0p<). میانگین غلظت سزیم جذب شده در ذرت و سیب‌زمینی به ترتیب 29/55  و mg/kg 15/9 ماده‌‌ی خشک بود. با افزایش مقدار سزیم به 17 و mg/kg 34 خاک، غلظت سزیم گیاه به ترتیب 227% و537%  نسبت به تیمار شاهد افزایش یافت. اثر متقابل تیمارهای سزیم و پتاسیم در محتوای سزیم گیاه  معنی‌دار شد (01/0P<). براساس نتایج این پژوهش مشخص شد که افزایش مقدار پتاسیم مازاد بر نیاز گیاه در تیمارهای 5/22 وmg/kg 45 پتاسیم در خاک، باعث کاهش جذب سزیم در گیاه به ترتیب به میزان 53% و 37% نسبت به تیمار صفر پتاسیم شد.

کليدواژه‌ها: Cs133، پتاسیم، نیترات سزیم، هستههای پرتوزای محیطی
مجله ی علوم و فنون هسته ای شماره 79